Bé ăn dặm cần vài món cơ bản: ghế ăn có đai an toàn, thìa đầu mềm, bát nhỏ, yếm, cốc tập uống, một dụng cụ nghiền hoặc máy xay nhỏ, rây, và hộp hoặc khay trữ đông. Chưa cần mua máy hâm, máy tiệt trùng, máy nấu đa năng đắt tiền ngay từ đầu. Chọn đồ bằng chất liệu an toàn cho thực phẩm, dễ rửa, và giữ vệ sinh khi nấu quan trọng hơn số lượng đồ.
| Đồ dùng | Mức cần | Lưu ý khi chọn |
|---|---|---|
| Ghế ăn | Cần có | Đai 5 điểm, chân đế vững, có chỗ để chân |
| Thìa ăn dặm | Cần có | Đầu nhỏ, mềm, silicon hoặc nhựa an toàn thực phẩm |
| Bát nhỏ | Cần có | Có đế hút chống đổ, không vỡ |
| Yếm | Cần có | Yếm máng silicon dễ rửa, hoặc yếm vải chống thấm |
| Cốc tập uống | Cần có | Cốc hở hoặc cốc ống hút, có quai |
| Dụng cụ nghiền, rây, máy xay nhỏ | Cần có | Dễ tháo, dễ rửa |
| Khay, hộp trữ đông | Nên có | Có nắp, dung tích nhỏ |
| Nồi hấp, nồi nhỏ | Nên có | Dùng đồ bếp sẵn có là được |
| Máy hâm, máy tiệt trùng, máy nấu đa năng | Chưa cần | Tiện nhưng không bắt buộc |
Ghế ăn
Ghế ăn giúp bé ngồi thẳng, nuốt dễ, giảm nguy cơ sặc. Cũng giúp bé quen việc ngồi vào chỗ để ăn thay vì bị đút theo khi chơi.
- Chọn ghế có đai 5 điểm (hai vai, hai hông, giữa hai chân).
- Chân đế rộng, vững, không lật khi bé nhoài người.
- Có chỗ để chân để bé ngồi vững hơn.
- Khay tháo được, dễ rửa.
- Đặt ghế trên nền phẳng, xa bếp, xa bàn có đồ nóng, dao kéo.
Thìa, bát, yếm, cốc
- Thìa: đầu nhỏ vừa miệng bé, cạnh mềm. Mua 2 đến 3 chiếc để thay khi rửa. Thìa báo nóng tiện nhưng không bắt buộc.
- Bát: loại nhỏ, có đế hút giúp bát không bị hất đổ khi bé bắt đầu tự bốc.
- Yếm: yếm máng silicon hứng thức ăn rơi, rửa nhanh. Yếm vải có lớp chống thấm dùng thêm khi ra ngoài.
- Cốc: NHS khuyên cho bé tập uống bằng cốc hở hoặc cốc không van từ khoảng 6 tháng. Bình có núm kéo dài dễ làm hỏng răng khi bé ngậm lâu.
Dụng cụ chế biến
- Rây và thìa nghiền: đủ cho giai đoạn bột mịn đầu tiên.
- Máy xay cầm tay hoặc máy xay nhỏ: xay thịt, rau với lượng ít.
- Nồi hấp nhỏ: hấp rau củ giữ được vị ngọt, dễ nghiền.
- Thớt, dao riêng cho đồ sống và đồ chín.
Không bắt buộc mua máy nấu ăn dặm đa năng. Đồ bếp sẵn có trong nhà là đủ nếu được rửa sạch.
Hộp và khay trữ đông
Nấu một lần rồi chia viên nhỏ trữ đông giúp tiết kiệm thời gian. Khay silicon có nắp, mỗi ô chừng một đến hai thìa canh, dễ lấy đúng lượng.
Nguyên tắc: để nguội nhanh rồi cho vào ngăn đá, dán ngày nấu, dùng trong vài tuần, rã đông trong ngăn mát hoặc hâm nóng kỹ, đã rã đông thì không cấp đông lại. Đồ ăn thừa trong bát bé đã ăn thì bỏ, không cất lại.
Vệ sinh khi làm đồ ăn dặm
- Rửa tay bằng xà phòng trước khi nấu và trước khi cho bé ăn.
- Rửa bát, thìa bằng nước rửa chén và nước nóng, để khô ráo. WHO nhấn mạnh vệ sinh và bảo quản thực phẩm đúng cách trong giai đoạn ăn dặm.
- Nấu chín kỹ thịt, cá, trứng.
- Dùng nước sạch, đã đun sôi để nấu và pha.
- Đồ ăn đã nấu không để ở nhiệt độ phòng quá lâu.
Đồ không nên cho bé và đồ cần cắt đúng cách
Theo AAP, các món dễ gây hóc với trẻ nhỏ gồm nho nguyên quả, xúc xích cắt khoanh, miếng thịt hoặc phô mai to, bỏng ngô, rau sống cứng. Ở Việt Nam cần thêm: hạt lạc, hạt dưa, thạch viên, kẹo cứng, nhãn, chôm chôm còn hạt.
Cách cắt an toàn: nho cắt dọc làm bốn, xúc xích cắt dọc rồi cắt nhỏ, rau củ hấp mềm đến mức ép được bằng hai ngón tay. Lạc, hạt các loại chỉ cho ăn dạng bơ mịn hoặc nghiền nhuyễn.
Chuẩn bị kiến thức sơ cứu
Trước khi cho bé ăn dặm, cha mẹ nên học cách sơ cứu hóc dị vật cho trẻ dưới 1 tuổi. Nhiều bệnh viện nhi và Hội Chữ thập đỏ có lớp hướng dẫn. Trong bữa ăn luôn có người lớn ngồi cạnh, không cho bé ăn khi nằm, khi đi lại hay khi đang khóc.
Đưa bé đi cấp cứu ngay khi…
- Bé hóc, không ho được, không khóc được, tím tái. Gọi 115 và sơ cứu ngay.
- Bé sưng môi, mặt, nổi mề đay khắp người, khó thở sau khi ăn món mới.
- Bé nôn liên tục, li bì sau bữa ăn.
Câu hỏi thường gặp
Bé ăn dặm cần mua những gì?
Tối thiểu cần ghế ăn có đai, 2 đến 3 thìa mềm, bát nhỏ, yếm, cốc tập uống, rây hoặc máy xay nhỏ và vài hộp trữ đông. Các máy móc khác có thể mua sau nếu thấy thật sự cần.
Bé ăn dặm có nên cho dầu ăn không?
Có. Một ít chất béo trong bữa dặm giúp tăng năng lượng và hấp thu vitamin tan trong dầu. Có thể dùng dầu thực vật, dầu ô liu, mỡ, bơ, trộn vào bữa sau khi nấu.
Bé ăn dặm dùng dầu gì?
Các loại dầu ăn thông thường như dầu đậu nành, dầu lạc, dầu gấc, dầu ô liu đều dùng được. Nên đổi loại để đa dạng chất béo. Bé có tiền sử dị ứng lạc thì hỏi bác sĩ trước khi dùng dầu lạc.
Có cần tiệt trùng bát thìa ăn dặm không?
Không bắt buộc với bát thìa ăn dặm cho bé trên 6 tháng. Rửa sạch bằng nước rửa chén, tráng nước nóng, để khô ráo là đủ. Bình sữa và núm ti thì nên được làm sạch kỹ theo hướng dẫn của nhà sản xuất.