Theo WHO, bé 6 đến 8 tháng nên ăn dặm 2 đến 3 bữa mỗi ngày. Bé 9 đến 23 tháng ăn 3 đến 4 bữa chính, thêm 1 đến 2 bữa phụ nếu bé đói. Trong suốt giai đoạn này bé vẫn tiếp tục bú mẹ hoặc uống sữa. Lượng mỗi bữa tăng từ vài thìa lúc mới tập lên khoảng nửa chén rồi gần một chén 250 ml khi bé 1 đến 2 tuổi.
| Tuổi | Bữa dặm mỗi ngày | Lượng mỗi bữa | Độ thô | Sữa |
|---|---|---|---|---|
| 6 tháng (tuần đầu) | 1 bữa | Bắt đầu 2 đến 3 thìa | Nghiền mịn | Bú theo nhu cầu, là nguồn chính |
| 6 đến 8 tháng | 2 đến 3 bữa | Tăng dần đến khoảng nửa chén 250 ml | Nghiền, sệt | Bú theo nhu cầu |
| 9 đến 11 tháng | 3 đến 4 bữa, thêm 1 đến 2 bữa phụ | Khoảng nửa chén 250 ml | Băm nhỏ, cầm tay được | Tiếp tục bú |
| 12 đến 23 tháng | 3 đến 4 bữa, thêm 1 đến 2 bữa phụ | Ba phần tư đến một chén 250 ml | Ăn cùng mâm, cắt nhỏ | Tiếp tục bú đến 2 tuổi hoặc lâu hơn |
Số bữa theo tờ thông tin "Infant and young child feeding" của WHO. Lượng mỗi bữa theo tài liệu tư vấn nuôi dưỡng trẻ nhỏ của WHO và UNICEF. Đây là mức tham khảo cho trẻ bú mẹ khoẻ mạnh.
Vì sao số bữa tăng theo tuổi
Dạ dày của bé nhỏ, mỗi bữa ăn được ít. Nhu cầu năng lượng từ thức ăn bổ sung lại tăng dần khi bé lớn và vận động nhiều hơn. Vì vậy thay vì cho ăn một bữa thật nhiều, cần chia thành nhiều bữa trong ngày.
Bé không bú mẹ thì WHO khuyên thêm bữa sữa hoặc bữa ăn để bù phần dinh dưỡng từ sữa mẹ.
Lịch ăn mẫu theo giai đoạn
Lịch dưới đây chỉ để tham khảo cách sắp xếp. Giờ giấc thay đổi theo giấc ngủ của từng bé.
Bé 6 đến 8 tháng, 2 bữa dặm:
- Sáng sớm: bú.
- Khoảng 9 đến 10 giờ: bữa dặm thứ nhất.
- Trưa, đầu giờ chiều: bú, ngủ.
- Khoảng 16 đến 17 giờ: bữa dặm thứ hai.
- Tối và đêm: bú theo nhu cầu.
Bé 9 đến 11 tháng, 3 bữa và 1 bữa phụ:
- Sáng: bú, sau đó bữa dặm sáng.
- Giữa buổi sáng: bữa phụ nhỏ như chuối, sữa chua.
- Trưa: bữa dặm, sau đó ngủ trưa.
- Chiều tối: bữa dặm tối.
- Xen giữa và buổi tối: bú.
Bé 12 đến 23 tháng: ăn 3 bữa chính cùng giờ với gia đình, 1 đến 2 bữa phụ, bú mẹ hoặc uống sữa.
Một bữa dặm cần có gì
WHO khuyên thức ăn bổ sung phải đa dạng. Mỗi ngày, bữa của bé nên có:
- Tinh bột: gạo, khoai, mì, yến mạch.
- Đạm động vật: thịt, cá, trứng, gan. Ăn càng sớm càng tốt vì giàu sắt, kẽm.
- Đậu, đỗ, đậu phụ.
- Rau xanh và rau củ màu vàng cam: rau ngót, cải, bí đỏ, cà rốt.
- Trái cây.
- Chất béo: một ít dầu ăn, mỡ, bơ trộn vào bữa để tăng năng lượng.
Không nêm muối, đường, nước mắm cho bé dưới 1 tuổi. Sau 1 tuổi vẫn nên nêm rất nhạt.
Còn nước uống thì sao
Theo AAP, từ khoảng 6 tháng có thể cho bé uống nước, khoảng 120 đến 240 ml mỗi ngày đến khi bé 1 tuổi, vì phần lớn nước bé vẫn nhận từ sữa. NHS khuyên mời bé vài ngụm nước bằng cốc trong bữa ăn. Không cho bé uống nước ép, nước ngọt, trà.
Cách biết bé ăn đủ
- Bé tăng cân, tăng chiều dài đều theo biểu đồ tăng trưởng trong sổ theo dõi sức khoẻ.
- Bé tỉnh táo, vui chơi, ngủ tốt.
- Bé đi tiểu nhiều lần trong ngày, nước tiểu vàng nhạt.
- Bé biết báo no: quay đầu, ngậm miệng, đẩy thìa. Tôn trọng tín hiệu này. WHO khuyến khích cho ăn theo đáp ứng: chú ý dấu hiệu đói, no của bé, không ép.
Những lỗi hay gặp
- Cho ăn quá nhiều bữa khi bé mới 6 tháng, làm bé bỏ bú.
- Chỉ cho ăn cháo loãng, nước hầm xương, thiếu phần cái. Nước hầm xương rất ít đạm và sắt.
- Ép ăn, cho xem điện thoại, tivi để đút.
- Kéo dài bữa ăn quá 30 phút.
- Dùng sữa thay bữa dặm ở bé đã trên 9 tháng.
Hỏi bác sĩ khi…
- Bé không tăng cân hoặc sụt cân trong 1 đến 2 tháng liên tiếp.
- Bé từ chối hầu hết thức ăn đặc sau nhiều tuần tập.
- Bé hay nôn, sặc, ho khi ăn.
- Bé táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài.
- Bé xanh xao, mệt mỏi, có thể thiếu máu.
Câu hỏi thường gặp
Bé ăn dặm bao lâu thì ăn 2 bữa?
Sau khoảng 1 đến 2 tuần làm quen với 1 bữa, khi bé ăn tốt và tiêu hoá ổn, có thể tăng lên 2 bữa. Đến khoảng 8 tháng, nhiều bé ăn 3 bữa. WHO khuyên bé 6 đến 8 tháng ăn 2 đến 3 bữa mỗi ngày.
Bé ăn dặm ngày uống bao nhiêu ml sữa?
Không có con số cố định cho mọi bé. Bé bú mẹ thì tiếp tục bú theo nhu cầu. Bé uống sữa công thức thì lượng sữa giảm dần khi bữa dặm tăng lên, trong năm đầu sữa vẫn là phần lớn dinh dưỡng. Hỏi bác sĩ khi khám định kỳ để có mức phù hợp với cân nặng và số bữa dặm của bé.
Bé ăn dặm xong bao lâu uống sữa?
Có thể cho bú hoặc uống sữa ngay sau bữa dặm nếu bé còn muốn, hoặc cách khoảng 1 giờ. Tránh cho bú no ngay trước bữa dặm vì bé sẽ không muốn ăn.
Bé ăn dặm lượng sữa giảm có sao không?
Lượng sữa giảm nhẹ khi bé ăn dặm nhiều hơn là bình thường, nhất là sau 9 tháng. Nếu bé bỏ bú hẳn khi mới 6 đến 7 tháng, có thể do bữa dặm quá nhiều hoặc quá gần cữ bú, nên giảm lượng và giãn giờ ăn.