Bé bị rôm sảy là do tuyến mồ hôi bị bít, mồ hôi đọng dưới da thành các nốt nhỏ. Theo NHS, rôm sảy thường vô hại và tự hết sau vài ngày khi bé được làm mát. Cha mẹ cho bé mặc đồ cotton mỏng, để phòng thoáng, tắm nước sạch hơi mát, lau khô, và không ủ kín. Nốt rôm mưng mủ, bé sốt, hoặc sau 3 đến 4 ngày làm mát vẫn không đỡ thì cho bé đi khám.
| Dạng nốt | Vị trí hay gặp | Việc làm |
|---|---|---|
| Nốt li ti trong như giọt nước, không đỏ | Trán, cổ, ngực | Làm mát, thường hết sau 1 đến 2 ngày |
| Nốt đỏ nhỏ, ngứa, châm chích | Cổ, nách, lưng, nếp gấp, vùng quấn tã | Làm mát, mặc thoáng, tắm mát |
| Nốt có mủ trắng vàng, sưng đỏ, đau | Bất kỳ | Đi khám, có thể đã bội nhiễm |
| Ban kèm sốt, bé li bì hoặc ban không mất khi ấn | Bất kỳ | Đi khám ngay, có thể không phải rôm |
Mô tả theo trang "Heat rash (prickly heat)" của NHS và tài liệu về rôm sảy trên HealthyChildren.org của AAP.
Vì sao trẻ nhỏ hay bị rôm sảy
Tuyến mồ hôi của trẻ nhỏ chưa hoàn thiện, ống dẫn mồ hôi dễ tắc. NHS cho biết trẻ nhỏ khó điều hoà thân nhiệt bằng người lớn, nên khi nóng, mồ hôi ra nhiều mà không thoát được sẽ đọng lại thành nốt. Các yếu tố làm rôm nặng hơn:
- Trời nóng ẩm, nhất là mùa hè miền Bắc và miền Nam.
- Mặc nhiều lớp, quấn chăn, đội mũ trong nhà.
- Vải tổng hợp, vải bí, tã quấn chặt.
- Bé sốt mà vẫn bị ủ ấm.
- Bôi kem dày, dầu lên da làm bít lỗ chân lông.
Cách xử lý rôm sảy từng bước
- Đưa bé ra chỗ mát, thoáng. Mở cửa, dùng quạt hoặc điều hoà ở mức vừa phải. Quạt không thổi thẳng vào người bé.
- Cởi bớt quần áo. Chỉ mặc một lớp cotton mỏng, rộng. Bé ở nhà không cần đội mũ, đi tất.
- Tắm nước sạch hơi mát hoặc lau người bằng khăn ẩm. Lau khô nhẹ bằng cách thấm, không chà.
- Để da khô thoáng. Các nếp gấp ở cổ, nách, bẹn cần được lau khô sau khi bé ra mồ hôi.
- Cắt ngắn móng tay để bé không gãi làm trầy da.
- Chườm mát chỗ ngứa bằng khăn mát không quá 20 phút một lần, theo gợi ý của NHS.
- Theo dõi 3 đến 4 ngày. Phần lớn nốt rôm lặn dần khi bé được giữ mát.
Về kem bôi và thuốc
Rôm sảy nhẹ thường không cần bôi gì. Không nên tự bôi kem chứa corticoid cho trẻ nhỏ. NHS lưu ý kem hydrocortisone cho trẻ dưới 10 tuổi chỉ dùng khi bác sĩ đồng ý. Kem dưỡng đặc, dầu, mỡ có thể làm bít da thêm. Nếu bé ngứa nhiều, bỏ ăn, mất ngủ, cho bé đi khám để bác sĩ chọn cách phù hợp.
Những mẹo nên tránh
- Tắm lá không rõ nguồn. Nhiều nhà nấu lá chè xanh, lá khế, mướp đắng để tắm. Lá có thể lẫn thuốc bảo vệ thực vật, nước lá đặc hoặc quá nóng dễ gây kích ứng, bỏng da ở trẻ nhỏ. Tắm nước sạch là đủ.
- Rắc phấn rôm. AAP khuyên không dùng phấn rôm cho trẻ nhỏ vì bé có thể hít bụi phấn vào phổi.
- Ủ kín để rôm mọc ra hết. Ủ kín làm rôm nặng thêm và có thể làm bé bị say nóng.
- Kiêng tắm. Không tắm làm mồ hôi và bụi bẩn đọng trên da.
Phòng rôm sảy
- Giữ nhiệt độ phòng dễ chịu, cha mẹ mặc một lớp thấy vừa thì bé cũng mặc tương tự, có thể thêm một lớp mỏng cho trẻ sơ sinh.
- Chọn quần áo, ga gối bằng vải cotton, thay ngay khi đẫm mồ hôi.
- Không quấn chặt, không đắp chăn dày khi trời nóng.
- Cho bé bú, uống đủ để bé không thiếu nước.
- Thay tã thường xuyên, để vùng mặc tã thoáng một lúc sau khi tắm.
Đưa bé đi khám ngay khi…
- Bé sốt từ 38 độ, hoặc bé dưới 3 tháng có sốt.
- Nốt rôm có mủ, sưng nóng đỏ, lan rộng, chảy dịch.
- Ban nổi kèm bé li bì, bỏ bú, quấy khóc không dỗ được.
- Ban là chấm đỏ tím không mất khi lấy cốc thuỷ tinh ấn lên.
- Bé có dấu hiệu say nóng: da nóng đỏ, không ra mồ hôi, thở nhanh, lơ mơ.
- Đã làm mát 3 đến 4 ngày mà nốt không lặn hoặc nặng hơn.
Câu hỏi thường gặp
Bé bị rôm sảy bôi gì?
Phần lớn rôm sảy không cần bôi gì, chỉ cần làm mát và giữ da khô. Không nên tự bôi kem corticoid, dầu, mỡ đặc cho bé. Nếu ngứa nhiều hoặc nốt mưng mủ, bác sĩ sẽ khám và hướng dẫn loại dùng được.
Trẻ bị rôm sảy tắm lá gì?
Không cần tắm lá. Nước sạch hơi mát là đủ để làm dịu da. Nước lá không rõ nguồn có thể gây kích ứng, dị ứng hoặc bỏng nếu quá nóng, nhất là ở trẻ sơ sinh.
Rôm sảy bao lâu thì hết?
Theo NHS, rôm sảy thường tự hết sau vài ngày khi bé được làm mát. Nếu sau 3 đến 4 ngày không đỡ, hoặc tái đi tái lại dù đã mặc thoáng, cho bé đi khám để loại trừ chàm, dị ứng hay nhiễm trùng da.
Rôm sảy khác mề đay thế nào?
Rôm sảy là nốt nhỏ li ti ở chỗ ra nhiều mồ hôi, lặn khi bé được làm mát. Mề đay là mảng sẩn phù, gồ lên, có thể đổi vị trí trong vài giờ, hay gặp khi dị ứng. Mề đay kèm sưng môi, khó thở thì phải đi cấp cứu.