Trẻ nhiễm adenovirus thường sốt cao, hay ở mức 39 đến 40 độ, và sốt kéo dài hơn cảm cúm thông thường. Các bác sĩ nhi trong nước, trong đó có Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết nhiều bé sốt khoảng 5 đến 7 ngày, có bé sốt lâu hơn. Bệnh không có thuốc kháng virus đặc trị, việc chính là hạ sốt, bù nước, theo dõi hô hấp. Bé thở nhanh, rút lõm ngực, tím tái, li bì hoặc bỏ bú thì phải đi viện ngay.
| Biểu hiện | Thường gặp ở | Việc làm |
|---|---|---|
| Sốt cao 39 đến 40 độ, khó hạ, kéo dài nhiều ngày | Hầu hết bé nhiễm adeno | Đi khám để được xác định, chăm hạ sốt, bù nước |
| Đau họng, sưng amidan có mủ trắng, nổi hạch cổ | Viêm họng do adeno | Khám, không tự dùng kháng sinh |
| Mắt đỏ, nhiều gỉ, chảy nước mắt | Viêm kết mạc do adeno | Vệ sinh mắt bằng nước muối sinh lý, dùng khăn riêng |
| Ho nhiều, thở nhanh, khò khè | Viêm phế quản, viêm phổi | Đi khám ngay |
| Nôn, tiêu chảy | Adeno đường tiêu hoá | Bù nước bằng oresol, theo dõi mất nước |
Nhóm triệu chứng theo mô tả của CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ) về adenovirus.
Adenovirus là gì
Adenovirus là nhóm virus có rất nhiều chủng, gây bệnh ở đường hô hấp, mắt và đường tiêu hoá. Trẻ dưới 5 tuổi hay mắc nhất. Theo CDC, virus lây qua tiếp xúc gần, qua giọt bắn khi ho hắt hơi, qua tay chạm bề mặt có virus rồi đưa lên mắt mũi miệng, qua phân, và đôi khi qua nước bể bơi không đủ clo.
Virus có thể tồn tại lâu trên bề mặt và người bệnh có thể thải virus một thời gian sau khi đã khỏi. Vì vậy bệnh hay lây thành chùm trong nhà trẻ, lớp học, gia đình.
Diễn tiến sốt thường gặp
- Những ngày đầu: sốt cao đột ngột, bé mệt, quấy, biếng ăn. Thuốc hạ sốt có thể chỉ làm nhiệt độ giảm một ít rồi lên lại sau vài giờ.
- Giữa đợt sốt: xuất hiện thêm đau họng, mắt đỏ, ho, sổ mũi, có bé nôn hoặc đi ngoài lỏng.
- Khoảng ngày 5 đến 7: phần lớn bé hạ sốt dần, ăn uống khá lên. Ho và mệt có thể còn thêm vài ngày.
Sốt kéo dài quá 7 ngày, hoặc sốt giảm rồi lại sốt cao kèm ho nhiều, thở nhanh, cần khám lại để kiểm tra viêm phổi hoặc bội nhiễm vi khuẩn.
Chẩn đoán
Bác sĩ dựa vào triệu chứng, khám họng, mắt, nghe phổi. Khi cần, bệnh viện làm test nhanh hoặc xét nghiệm dịch họng, dịch mũi để tìm adenovirus, kết hợp xét nghiệm máu, chụp phổi nếu nghi viêm phổi. Cha mẹ không nên tự mua test tại nhà rồi tự điều trị.
Chăm bé tại nhà từng bước
- Cho bé đi khám khi sốt cao, để được xác định bệnh và dặn cách theo dõi. Tái khám đúng hẹn.
- Mặc đồ thoáng, phòng mát vừa phải, không ủ kín. Thuốc hạ sốt dùng theo chỉ định của bác sĩ theo cân nặng của bé. Không tự tăng liều hay rút ngắn khoảng cách giữa các lần uống.
- Cho bú mẹ nhiều lần hơn. Bé lớn cho uống nước, sữa, nước canh. Bé nôn hoặc đi ngoài nhiều thì cho uống oresol pha đúng hướng dẫn.
- Cho ăn món mềm, lỏng, dễ nuốt, chia nhiều bữa.
- Làm sạch mũi bằng nước muối sinh lý khi bé nghẹt mũi.
- Bé bị đỏ mắt: lau mắt bằng gạc vô trùng thấm nước muối sinh lý, lau từ khoé trong ra ngoài, mỗi mắt một miếng gạc. Không đắp lá, không nhỏ sữa mẹ vào mắt.
- Cho bé nghỉ ở nhà đến khi hết sốt ít nhất một ngày và khoẻ lại.
Về kháng sinh
Kháng sinh không diệt được adenovirus. Bác sĩ chỉ kê kháng sinh khi có bằng chứng bội nhiễm vi khuẩn. Cha mẹ tự cho uống kháng sinh làm bé chịu tác dụng phụ, rối loạn tiêu hoá và làm vi khuẩn kháng thuốc.
Phòng lây
- Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, nhất là sau khi lau mũi, thay tã cho bé. CDC nhấn mạnh rửa tay thường xuyên trong nhà trẻ và cơ sở y tế.
- Lau tay nắm cửa, đồ chơi, mặt bàn bằng chất tẩy rửa hoặc dung dịch khử khuẩn gia dụng.
- Không dùng chung khăn mặt, cốc, thìa.
- Mở cửa cho phòng thông thoáng.
- Hiện chưa có vắc xin adenovirus dành cho trẻ em.
Đưa bé đi khám ngay khi…
- Thở nhanh, thở rút lõm ngực, khò khè, thở rít, môi hoặc da tím tái.
- Li bì, khó đánh thức, co giật.
- Bỏ bú, không ăn uống được, nôn tất cả.
- Có dấu hiệu mất nước: tiểu ít, môi khô, khóc không nước mắt, mắt trũng.
- Sốt cao liên tục không hạ, hoặc sốt quá 7 ngày.
- Bé dưới 3 tháng có sốt.
- Bé có bệnh nền: tim bẩm sinh, bệnh phổi, suy giảm miễn dịch, sinh non. CDC xếp các nhóm này vào nguy cơ bệnh nặng.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ bị adeno bao lâu thì khỏi?
Phần lớn bé hết sốt sau khoảng 5 đến 7 ngày, ho và mệt có thể kéo dài thêm một đến hai tuần. Bé có viêm phổi thường cần thời gian lâu hơn và có thể phải điều trị ở viện.
Trẻ bị adeno nên làm gì?
Cho bé đi khám, hạ sốt theo hướng dẫn của bác sĩ, cho bú và uống đủ, ăn món mềm, vệ sinh mũi mắt. Theo dõi nhịp thở và mức tỉnh táo mỗi ngày. Giữ bé ở nhà để không lây cho trẻ khác.
Bé bị adenovirus có nguy hiểm không?
Phần lớn trẻ khỏi hoàn toàn. Một số bé, nhất là trẻ nhỏ và trẻ có bệnh nền, có thể bị viêm phổi nặng. Vì vậy các dấu hiệu thở nhanh, rút lõm ngực, li bì cần được đưa đi viện ngay.
Adeno khác cúm thường thế nào?
Adeno thường sốt cao hơn và lâu hơn cảm lạnh, hay kèm đau mắt đỏ và viêm họng có mủ. Cúm cũng sốt cao nhưng thường kèm đau người nhiều. Chỉ xét nghiệm mới phân biệt chắc chắn.