Khi trẻ bị chảy máu cam, cho bé ngồi, hơi cúi đầu ra trước, thở bằng miệng, rồi bóp chặt phần mềm của mũi ngay trên cánh mũi trong 10 đến 15 phút, không buông tay giữa chừng. Không cho bé ngửa đầu ra sau vì máu sẽ chảy xuống họng. Phần lớn chảy máu cam ở trẻ là lành tính, do niêm mạc mũi khô hoặc ngoáy mũi. Máu chảy quá 15 phút, chảy sau va đập đầu, hoặc bé dưới 2 tuổi bị chảy máu mũi thì cần đi khám.
| Tình huống | Có thể do | Việc làm |
|---|---|---|
| Chảy ít, một bên, tự cầm sau vài phút | Mũi khô, ngoáy mũi, cảm lạnh | Cầm máu tại nhà, giữ ẩm mũi |
| Hay chảy khi ngủ, mùa hanh khô, nằm điều hoà | Niêm mạc khô, nứt | Tạo ẩm phòng, hỏi bác sĩ về kem giữ ẩm mũi |
| Chảy lặp lại nhiều lần trong tháng | Viêm mũi dị ứng, dị vật, mạch máu dễ vỡ | Khám tai mũi họng |
| Chảy kèm bầm tím, chảy máu chân răng, xanh xao | Rối loạn đông máu, bệnh máu, sốt xuất huyết | Đi khám sớm, xét nghiệm máu |
| Chảy quá 15 phút, sau ngã đập đầu, bé choáng, khó thở | Cần cấp cứu | Đến viện ngay |
Cách cầm máu và mốc thời gian theo hướng dẫn "Nosebleed" của NHS (Anh).
Vì sao trẻ hay chảy máu cam
Phía trước vách ngăn mũi có một đám mạch máu nhỏ, nằm sát bề mặt niêm mạc. Chỉ cần niêm mạc khô nứt hoặc bị cào xước là máu chảy. Nguyên nhân hay gặp:
- Không khí khô: mùa hanh khô miền Bắc, phòng bật điều hoà hoặc quạt sưởi lâu.
- Bé ngoáy mũi, dụi mũi, hỉ mũi mạnh.
- Cảm lạnh, viêm mũi, viêm xoang, viêm mũi dị ứng làm niêm mạc sưng, dễ tổn thương.
- Va đập vào mũi khi chơi.
- Nhét đồ vật nhỏ vào mũi, như hạt, viên bi, mẩu giấy. Dị vật lâu ngày thường kèm chảy dịch hôi một bên.
Ít gặp hơn nhưng cần nghĩ tới: rối loạn đông máu, bệnh máu, sốt xuất huyết, u vùng mũi họng.
Cách cầm máu mũi cho trẻ từng bước
- Giữ bình tĩnh, trấn an bé. Bé khóc nhiều thì máu chảy nhiều hơn.
- Cho bé ngồi thẳng, hơi cúi đầu ra trước. Bé nhỏ thì bế ngồi trong lòng.
- Bóp chặt hai cánh mũi ở phần mềm, ngay dưới sống mũi cứng, bằng ngón cái và ngón trỏ.
- Giữ liên tục 10 đến 15 phút. Không buông ra xem máu đã cầm chưa, mỗi lần buông là phải tính lại từ đầu.
- Dặn bé thở bằng miệng, nhổ máu ra chậu, không nuốt.
- Có thể đặt túi chườm lạnh bọc khăn lên sống mũi để mạch co lại.
- Sau khi máu cầm, cho bé nghỉ, không hỉ mũi, không ngoáy mũi, không chạy nhảy mạnh trong vài giờ.
Những cách làm sai hay gặp
- Ngửa đầu ra sau. Máu chảy xuống họng, bé nuốt vào có thể buồn nôn, sặc, và người lớn không biết máu đã cầm chưa.
- Nằm ngửa.
- Nhét giấy vệ sinh, bông xoắn sâu vào mũi. Khi rút ra dễ làm bong cục máu đông và chảy lại.
- Vỗ nước lạnh lên gáy, giật tóc mai, buộc chỉ ngón tay. Các mẹo này không có tác dụng cầm máu.
- Bôi, nhét lá cây vào mũi. Dễ gây nhiễm trùng.
Giảm chảy máu cam tái phát
- Giữ độ ẩm trong phòng. Dùng máy tạo độ ẩm, đặt chậu nước trong phòng điều hoà, không để gió thổi thẳng vào mặt bé.
- Nhỏ nước muối sinh lý để làm ẩm mũi khi trời khô. Bác sĩ có thể khuyên thoa một lớp mỏng kem giữ ẩm vào phía trước lỗ mũi.
- Cắt ngắn móng tay, dạy bé không ngoáy mũi.
- Điều trị viêm mũi dị ứng, viêm xoang nếu có, theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Cho bé uống đủ nước, ăn đủ rau quả.
Đưa bé đi khám ngay khi…
- Đã bóp mũi đúng cách 10 đến 15 phút mà máu vẫn chảy.
- Máu chảy rất nhiều, bé nuốt nhiều máu đến mức nôn ra máu.
- Chảy máu mũi sau ngã, va đập đầu.
- Bé choáng, xanh tái, lả người, khó thở.
- Bé dưới 2 tuổi bị chảy máu mũi. NHS khuyên cho trẻ ở tuổi này đi khám vì chảy máu cam hiếm gặp ở trẻ nhỏ như vậy.
- Chảy máu cam lặp lại nhiều lần, kèm bầm tím không rõ lý do, chấm đỏ dưới da, chảy máu chân răng, da xanh xao, mệt.
- Chảy máu cam kèm sốt cao vào mùa mưa, cần loại trừ sốt xuất huyết.
- Nghi có dị vật trong mũi, hoặc chảy dịch hôi một bên mũi.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ bị chảy máu cam khi ngủ có sao không?
Chảy máu cam khi ngủ thường do không khí khô, nằm điều hoà hoặc bé dụi mũi trong lúc ngủ. Nếu chảy ít, tự cầm và không lặp lại nhiều thì thường lành tính. Chảy thường xuyên hoặc kèm dấu hiệu bất thường khác thì cho bé đi khám.
Trẻ bị chảy máu cam là do đâu?
Hay gặp nhất là niêm mạc mũi khô nứt, ngoáy mũi, cảm lạnh, viêm mũi dị ứng. Ít gặp hơn là dị vật, rối loạn đông máu, bệnh máu. Chảy máu cam kèm bầm tím hay chảy máu chỗ khác cần được xét nghiệm.
Trẻ bị chảy máu cam nhiều có nguy hiểm không?
Phần lớn trường hợp không nguy hiểm dù nhìn máu có vẻ nhiều. Máu chảy quá 15 phút dù đã bóp mũi đúng cách, hoặc bé choáng, xanh tái thì phải đến viện ngay.
Trẻ bị chảy máu mũi một bên phải có sao không?
Chảy máu một bên là bình thường vì thường chỉ một mạch nhỏ bên đó bị vỡ. Nếu luôn chảy ở cùng một bên và kèm chảy dịch hôi hoặc nghẹt mũi một bên, cần khám tai mũi họng để xem có dị vật hay tổn thương tại chỗ.