Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38 độ C trở lên. Phần lớn cơn sốt do virus và tự hết sau 1 đến 4 ngày. Khi bé sốt, cha mẹ cho bé mặc thoáng, uống đủ, nghỉ ngơi, đo lại nhiệt độ đều đặn và quan sát bé có tỉnh táo không. Bé dưới 3 tháng sốt từ 38 độ, bé 3 đến 6 tháng sốt từ 39 độ, hoặc bé sốt quá 5 ngày thì phải đi khám.
| Tình huống | Việc làm |
|---|---|
| Bé trên 6 tháng, sốt dưới 39 độ, vẫn chơi, ăn uống được | Chăm tại nhà, theo dõi |
| Bé dưới 3 tháng, nhiệt độ từ 38 độ | Đi khám ngay |
| Bé 3 đến 6 tháng, nhiệt độ từ 39 độ | Đi khám trong ngày |
| Sốt kéo dài từ 5 ngày, hoặc có dấu hiệu mất nước, nổi ban | Đi khám |
| Li bì, co giật, khó thở, cứng cổ, ban không mất khi ấn, da tím tái | Gọi 115 hoặc đến viện ngay |
Mốc tuổi và nhiệt độ theo hướng dẫn "High temperature (fever) in children" của NHS (Anh).
Sốt là gì và vì sao bé sốt
Sốt là cách cơ thể phản ứng khi chống lại tác nhân gây bệnh, thường là virus đường hô hấp hoặc tiêu hoá. Sốt không làm hỏng não. Cái cha mẹ cần để ý là nguyên nhân gây sốt và tình trạng chung của bé, không chỉ con số trên nhiệt kế.
Nguyên nhân hay gặp: cảm cúm, viêm họng, viêm tai giữa, sốt phát ban, tay chân miệng, viêm đường tiết niệu, viêm phổi, sốt sau tiêm chủng. Ở Việt Nam còn cần nghĩ đến sốt xuất huyết vào mùa mưa.
Đo nhiệt độ cho đúng
- Dùng nhiệt kế điện tử. Không dùng nhiệt kế thuỷ ngân vì dễ vỡ.
- Bé dưới 5 tuổi, NHS khuyên đo ở nách bằng nhiệt kế điện tử. AAP (Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ) cho biết đo hậu môn cho kết quả chính xác nhất ở trẻ dưới 3 tháng. Nhiệt kế đo tai, đo trán tiện nhưng dễ lệch nếu đo sai cách.
- Lau khô nách, đặt đầu nhiệt kế vào giữa hõm nách, khép tay bé lại đến khi nhiệt kế báo.
- Không đo ngay sau khi tắm, sau khi bé vừa khóc lâu hay vừa bị ủ kín. Chờ khoảng 15 phút rồi đo lại.
- Ghi lại giờ đo, nhiệt độ, thuốc đã dùng để báo bác sĩ.
Chăm bé sốt tại nhà từng bước
- Cho bé mặc một lớp quần áo mỏng bằng vải cotton. Phòng thoáng, mát vừa phải. Không ủ chăn, không đội mũ, không đóng kín cửa.
- Cho bé uống nhiều lần. Bé bú mẹ thì cho bú thường xuyên hơn. Bé lớn cho uống nước, sữa, nước canh.
- Cho ăn món bé thích, dễ tiêu, chia bữa nhỏ. Bé ăn ít hơn vài ngày là bình thường, miễn là vẫn uống đủ.
- Cho bé nghỉ ở nhà, không đi học khi còn sốt.
- Đo nhiệt độ vài lần trong ngày và kiểm tra bé cả ban đêm.
- Thuốc hạ sốt chỉ dùng khi bé khó chịu, quấy khóc, và dùng đúng loại, đúng cân nặng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Không tự phối hai loại thuốc hạ sốt xen kẽ nếu chưa được bác sĩ dặn. Không dùng aspirin cho trẻ.
Những việc không nên làm
- Không lau người bằng nước lạnh, nước đá, cồn, rượu. NHS khuyên không cởi hết đồ hay lau người để hạ sốt. Lau cồn còn có thể gây ngộ độc qua da.
- Không ủ ấm cho "ra mồ hôi". Ủ kín làm thân nhiệt tăng, bé dễ co giật và mất nước.
- Không cạo gió, không chích lể, không đắp lá lên người bé.
- Không tự dùng kháng sinh. Phần lớn sốt do virus, kháng sinh không có tác dụng và có hại khi dùng sai.
- Không đánh thức bé đang ngủ ngon chỉ để cho uống thuốc hạ sốt.
Dấu hiệu mất nước cần để ý
- Tiểu ít hẳn, tã khô nhiều giờ, nước tiểu vàng sẫm.
- Môi, lưỡi khô, khóc ít nước mắt.
- Mắt trũng, thóp trũng ở bé nhỏ.
- Mệt lả, tay chân lạnh.
Đưa bé đi khám ngay khi…
- Bé dưới 3 tháng có nhiệt độ từ 38 độ, hoặc thân nhiệt thấp bất thường.
- Bé 3 đến 6 tháng sốt từ 39 độ.
- Sốt kéo dài từ 5 ngày trở lên, hoặc sốt cao liên tục dù đã chăm đúng cách.
- Bé li bì, khó đánh thức, không phản ứng như mọi ngày, không chịu bú hay ăn uống gì.
- Co giật, dù chỉ vài giây.
- Thở nhanh, thở rít, thở co lõm ngực, môi hoặc da tím tái, da nổi bông.
- Cứng cổ, đau đầu nhiều, sợ ánh sáng.
- Nổi ban đỏ hoặc chấm xuất huyết không mất khi lấy cốc thuỷ tinh ấn lên.
- Có dấu hiệu mất nước, nôn liên tục.
- Sốt vào mùa mưa kèm đau bụng, nôn, chảy máu cam, chảy máu chân răng: cần nghĩ đến sốt xuất huyết và đi khám.
Nếu bé bị co giật do sốt
Một số trẻ từ khoảng 6 tháng đến 5 tuổi có thể bị co giật khi sốt. Trong lúc bé co giật: đặt bé nằm nghiêng ở chỗ an toàn, nới lỏng quần áo, không nhét gì vào miệng, không đè giữ chân tay, để ý thời gian. Sau cơn, đưa bé đi khám. Co giật kéo dài quá 5 phút, lặp lại, hoặc bé không tỉnh lại thì gọi 115.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ bị sốt có nên tắm không?
Bé sốt vẫn có thể tắm hoặc lau người bằng nước ấm, trong phòng kín gió, tắm nhanh rồi lau khô. Không tắm nước lạnh để hạ sốt. Bé đang rét run, mệt lả thì chỉ lau người nhẹ và cho mặc đồ khô.
Bé bị sốt siêu vi bao lâu thì khỏi?
Theo NHS, nhiệt độ ở trẻ thường trở lại bình thường sau 1 đến 4 ngày. Một số bệnh virus như adenovirus có thể sốt lâu hơn. Sốt từ 5 ngày trở lên thì nên cho bé đi khám lại.
Bé bị sốt phát ban là bệnh gì?
Ban xuất hiện ngay sau khi hết sốt 3 đến 5 ngày ở trẻ nhỏ thường gặp trong sốt phát ban do virus. Ban kèm sốt cao, ho, mắt đỏ cần nghĩ tới sởi. Ban là chấm đỏ tím không mất khi ấn thì phải đi viện ngay.
Trẻ sơ sinh bao nhiêu độ là sốt?
Với trẻ sơ sinh và trẻ dưới 3 tháng, nhiệt độ từ 38 độ C là sốt và cần đi khám ngay. Ở lứa tuổi này sốt có thể là dấu hiệu nhiễm khuẩn nặng, dù bé trông vẫn bình thường.