Phần lớn bé biết lật trong khoảng 4 đến 6 tháng tuổi. Thường bé lật từ sấp sang ngửa trước, rồi mới lật từ ngửa sang sấp. Theo CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ), đa số bé lật được từ sấp sang ngửa khi 6 tháng. Bé lật sớm hay muộn vài tuần đều bình thường nếu các kỹ năng khác vẫn phát triển đều. Cho bé nằm sấp chơi mỗi ngày giúp cổ, vai, lưng khoẻ để bé lật.
| Tuổi | Kỹ năng vận động hay gặp | Nguồn |
|---|---|---|
| 2 tháng | Nằm sấp ngẩng được đầu | CDC |
| 4 tháng | Giữ đầu vững khi được bế, chống khuỷu tay khi nằm sấp, đưa tay vào miệng | CDC |
| 6 tháng | Lật từ sấp sang ngửa, chống thẳng tay khi nằm sấp, chống tay khi ngồi | CDC |
| 9 tháng | Tự ngồi không cần đỡ | CDC |
| Khoảng 4 đến 9 tháng | Ngồi không cần đỡ (khoảng thời gian bình thường) | WHO |
| Khoảng 5 đến 13,5 tháng | Bò bằng tay và đầu gối | WHO |
Mốc CDC là kỹ năng mà từ 75% trẻ trở lên làm được ở tuổi đó. Khoảng thời gian WHO lấy từ nghiên cứu mốc vận động đa quốc gia (WHO Multicentre Growth Reference Study).
Bé lật qua những bước nào
- Ngẩng đầu khi nằm sấp (khoảng 1 đến 2 tháng): cơ cổ khoẻ dần.
- Chống khuỷu tay, ngẩng ngực (khoảng 3 đến 4 tháng): vai và lưng trên khoẻ lên.
- Nghiêng người, đá chân, xoay hông khi nằm ngửa.
- Lật từ sấp sang ngửa (khoảng 4 đến 6 tháng): thường xảy ra đầu tiên, đôi khi do bé mất thăng bằng khi chống tay.
- Lật từ ngửa sang sấp (khoảng 5 đến 7 tháng): cần cơ bụng và sự phối hợp tốt hơn.
Có bé lật ngửa sang sấp trước, có bé bỏ qua giai đoạn lật nhiều mà chuyển sang ngồi, trườn. Điều quan trọng là bé tiến bộ dần.
Tập cho bé nằm sấp từng bước
AAP khuyên cho bé nằm sấp chơi khi thức và có người lớn trông ngay từ những ngày đầu sau sinh.
- Chọn lúc bé tỉnh táo, không vừa bú no.
- Trải thảm dày trên sàn nhà. Không tập trên sofa, giường cao.
- Bắt đầu 2 đến 3 lần mỗi ngày, mỗi lần 3 đến 5 phút, tăng dần theo sức bé.
- Đặt đồ chơi, gương an toàn phía trước để bé ngẩng đầu nhìn.
- Cha mẹ nằm sấp đối diện, nói chuyện với bé.
- Bé sơ sinh có thể nằm sấp trên ngực người lớn đang ngồi ngả lưng.
- Bé mệt, quấy thì cho nghỉ, thử lại sau.
- Luôn đặt bé nằm ngửa khi ngủ. Nằm sấp chỉ dành cho lúc thức và có người trông.
Khuyến khích bé lật
- Đặt đồ chơi lệch sang một bên, ngoài tầm với một chút, để bé xoay người với theo.
- Gọi tên bé từ một bên.
- Cho bé nhiều thời gian chơi tự do trên sàn, hạn chế để bé lâu trong xe đẩy, ghế nhún, ghế ô tô khi không đi xe.
- Mặc quần áo thoải mái, không quấn chặt khi bé thức.
An toàn khi bé bắt đầu lật
- Ngưng quấn khăn khi ngủ ngay khi bé có dấu hiệu tập lật, thường khoảng 3 đến 4 tháng, theo AAP. Bé bị quấn mà lật sấp sẽ khó xoay lại.
- Không để bé một mình trên giường, sofa, bàn thay tã, kể cả vài giây. Nhiều ca ngã xảy ra vào đúng lần đầu bé lật.
- Vẫn đặt bé nằm ngửa khi ngủ. AAP cho biết khi bé đã tự lật được cả hai chiều, nếu bé tự lật sấp trong lúc ngủ thì không cần lật bé lại. Chỗ ngủ vẫn phải phẳng, chắc, không gối chăn.
- Dọn sàn khỏi đồ nhỏ, dây điện, đồ dễ vỡ trong tầm lăn của bé.
Bé chậm lật có sao không
Bé lật muộn hơn bạn vài tuần là bình thường. Một số yếu tố làm bé lật muộn:
- Ít được nằm sấp chơi.
- Bé sinh non: thường tính theo tuổi điều chỉnh.
- Bé bụ bẫm, nặng cân hơn.
- Bé được bế, để trong ghế nhún nhiều.
Cần để ý nếu bé chậm ở nhiều kỹ năng cùng lúc, người mềm nhũn hoặc cứng đờ, chỉ dùng một bên tay chân.
Đưa bé đi khám khi…
- 4 tháng mà bé chưa giữ được đầu vững khi được bế.
- 6 tháng mà bé chưa lật được chiều nào và không chống tay khi nằm sấp.
- Người bé mềm oặt như búp bê vải, hoặc cứng đờ, khó gập duỗi tay chân.
- Bé chỉ dùng một bên tay hoặc lật về một phía, bên kia yếu hơn rõ.
- Bé mất kỹ năng đã có, ví dụ trước lật được nay không lật nữa. CDC khuyên đi khám ngay khi trẻ mất kỹ năng ở bất kỳ tuổi nào.
- Bé ít phản ứng với âm thanh, không nhìn theo đồ vật, không cười với người thân.
Cha mẹ có thể đưa bé đến phòng khám nhi hoặc khoa phục hồi chức năng của bệnh viện nhi để được đánh giá phát triển.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh mấy tháng biết lật?
Phần lớn bé lật trong khoảng 4 đến 6 tháng. Có bé lật từ khoảng 3 tháng, có bé đến 7 tháng mới lật thành thạo. Theo CDC, đa số bé lật được từ sấp sang ngửa khi 6 tháng.
Bé mấy tháng biết ngồi?
CDC ghi nhận đa số bé tự ngồi không cần đỡ khi 9 tháng. Theo nghiên cứu của WHO, khoảng thời gian bình thường để bé ngồi không cần đỡ là từ khoảng 4 đến 9 tháng.
Bé mấy tháng biết bò?
Theo WHO, bé bò bằng tay và đầu gối trong khoảng từ 5 đến 13,5 tháng. Một số bé bỏ qua giai đoạn bò, chuyển thẳng sang vịn đứng và đi, điều này vẫn có thể bình thường nếu các kỹ năng khác phát triển đều.
Bé 3 tháng biết lật có sớm quá không?
Một số bé lật từ sấp sang ngửa khi khoảng 3 tháng, nhất là bé được nằm sấp chơi nhiều. Đây không phải điều đáng lo. Cần ngưng quấn khăn khi ngủ và không để bé một mình ở chỗ cao.