Trẻ sơ sinh ngủ hay giật mình phần lớn là bình thường. Nguyên nhân chính là phản xạ Moro (phản xạ giật mình) và giấc ngủ nông của trẻ nhỏ. Bé có thể đột ngột dang tay chân, rồi co lại, có khi khóc thét. Theo HealthyChildren.org của AAP, phản xạ này rõ nhất trong tháng đầu và thường mất đi khoảng 4 đến 6 tháng tuổi. Cơn giật kéo dài, lặp lại nhịp nhàng không dừng khi giữ tay chân, kèm tím tái, ưỡn cứng, mắt trợn, hoặc bé li bì, bú kém thì phải đi khám.
| Kiểu giật | Nhiều khả năng | Việc làm |
|---|---|---|
| Dang tay chân rồi co lại khi có tiếng động, khi bị đặt xuống | Phản xạ Moro | Quấn khăn đúng cách, giữ phòng yên |
| Giật nhẹ tay chân từng cái khi ngủ, dừng khi bé thức | Giật cơ lành tính khi ngủ | Theo dõi, không cần xử lý |
| Run cằm, run tay chân khi khóc, dừng khi được giữ nhẹ | Hệ thần kinh chưa trưởng thành | Theo dõi |
| Giật nhịp nhàng không dừng khi giữ, mắt trợn, môi tím, lả sau cơn | Có thể là co giật | Đi khám ngay |
| Giật mình nhiều kèm sốt, bỏ bú, li bì, thóp phồng | Có thể là nhiễm trùng, bệnh thần kinh | Đi khám ngay |
Phản xạ Moro là gì
Phản xạ Moro là phản xạ bẩm sinh, có ở trẻ sơ sinh khoẻ mạnh. Khi bé cảm thấy như bị rơi, nghe tiếng động to, bị đặt xuống đột ngột hay tự cựa mạnh, bé sẽ:
- Ngửa đầu, dang rộng hai tay, xoè ngón tay.
- Rồi co tay lại vào ngực như ôm.
- Thường khóc sau đó.
Bác sĩ kiểm tra phản xạ này khi khám sơ sinh. Có phản xạ Moro cân đối hai bên là dấu hiệu hệ thần kinh hoạt động tốt. Phản xạ yếu, mất hoặc chỉ ở một bên mới là điều cần bác sĩ đánh giá.
Vì sao bé hay giật mình khi ngủ
- Giấc ngủ nông chiếm nhiều thời gian. Trẻ sơ sinh dành khoảng một nửa giấc ngủ ở giai đoạn ngủ nông, hay cựa quậy, nhăn mặt, giật tay chân.
- Hệ thần kinh chưa trưởng thành. Các cử động còn giật cục, chưa mượt.
- Chuyển giấc. Bé hay giật khi vừa thiếp đi hoặc khi chuyển từ giấc sâu sang giấc nông.
- Môi trường: tiếng động đột ngột, ánh sáng bật lên, bị đặt xuống nhanh, quá nóng hoặc lạnh.
- Đói, tã ướt, đầy hơi cũng làm bé ngủ không yên.
Giật cơ lành tính khi ngủ ở trẻ sơ sinh là tình trạng bé giật tay chân từng cơn chỉ khi ngủ, dừng ngay khi bé thức, bé vẫn phát triển bình thường. Tình trạng này thường tự hết trong vài tháng đầu.
Giúp bé ngủ yên hơn từng bước
- Quấn khăn đúng cách. Quấn vừa sát phần tay, thân, để rộng phần hông cho bé co chân được. Luôn đặt bé nằm ngửa khi quấn. AAP khuyên ngưng quấn khi bé có dấu hiệu tập lật, thường khoảng 3 đến 4 tháng.
- Đặt bé xuống từ từ. Giữ bé sát người khi cúi xuống, đặt mông và lưng chạm nệm trước, đầu sau, giữ tay trên người bé vài giây rồi mới rút ra.
- Giữ phòng yên và dịu. Tránh tiếng động đột ngột. Có thể dùng tiếng ồn trắng nhỏ, đặt xa chỗ bé ngủ.
- Nhiệt độ phòng dễ chịu, không ủ kín, không để quá lạnh.
- Cho bú đủ, ợ hơi trước khi ngủ, thay tã khô.
- Không vội bế lên khi bé giật mình rồi tự ngủ tiếp. Chờ một chút, vỗ nhẹ nếu bé cựa.
Hiểu lầm về thiếu canxi, thiếu vitamin D
Nhiều người cho rằng trẻ giật mình là do thiếu canxi và tự mua canxi, vitamin D liều cao cho bé. Giật mình khi ngủ ở trẻ sơ sinh phần lớn là phản xạ bình thường, không phải dấu hiệu thiếu chất.
Tự bổ sung canxi, vitamin D quá liều có thể gây táo bón, nôn, tăng canxi máu, ảnh hưởng đến thận. Việc bổ sung vitamin D cho trẻ bú mẹ nên theo chỉ định của bác sĩ. Thiếu vitamin D thật sự, nếu có, cần bác sĩ khám và xét nghiệm để xác định.
Cũng không nên chữa giật mình bằng các cách như đặt dao kéo dưới gối, xông lá, cho uống nước lá, bởi các cách này không có tác dụng và có thể gây nguy hiểm.
Phân biệt giật mình và co giật
Cha mẹ có thể thử:
- Nhẹ nhàng giữ tay hoặc chân đang giật. Giật mình, run bình thường thường dừng lại khi được giữ. Co giật thường vẫn tiếp tục.
- Để ý mắt: co giật có thể kèm mắt trợn, nhìn lệch một bên, chớp mắt liên tục.
- Để ý màu da, nhịp thở: co giật có thể kèm tím môi, ngưng thở.
- Sau cơn: bé co giật thường lả, lơ mơ. Bé giật mình bình thường thì ngủ tiếp hoặc tỉnh táo.
- Quay video lại cơn giật để bác sĩ xem.
Đưa bé đi khám ngay khi…
- Cơn giật lặp lại nhịp nhàng, không dừng khi giữ tay chân, kéo dài hàng chục giây trở lên.
- Giật kèm mắt trợn, môi tím, ngưng thở, sùi bọt mép.
- Bé ưỡn cứng người, gồng cứng tay chân, hoặc người mềm nhũn.
- Bé li bì, bú kém, sốt, thóp phồng.
- Phản xạ giật mình chỉ có ở một bên người.
- Bé đã quá 6 tháng mà vẫn giật mình mạnh, thường xuyên như trẻ sơ sinh.
- Bé chậm các mốc phát triển khác như giữ đầu, nhìn theo, cười đáp.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh giật mình nhiều có sao không?
Phần lớn là bình thường do phản xạ Moro và giấc ngủ nông. Giật mình giảm dần khi bé lớn, thường hết khoảng 4 đến 6 tháng. Chỉ đáng lo khi kèm dấu hiệu bất thường như tím tái, ưỡn cứng, li bì, bú kém.
Trẻ sơ sinh giật mình gồng cứng người có sao không?
Gồng người thoáng qua khi rặn, vươn vai, khóc là thường gặp. Nếu bé gồng cứng kéo dài, lặp lại, kèm mắt trợn, tím tái hoặc lả sau cơn, cần đi khám ngay để loại trừ co giật.
Trẻ sơ sinh vặn mình liên tục khi ngủ là do đâu?
Vặn mình, đỏ mặt, rặn è è khi ngủ hay gặp ở trẻ sơ sinh do giấc ngủ nông, đầy hơi, sắp đi ngoài hoặc đói. Đây thường là bình thường. Vặn mình kèm khóc thét, bụng chướng, nôn, bú kém thì cho bé đi khám.
Trẻ giật mình liên tục khi ngủ có phải thiếu canxi không?
Phần lớn không phải. Giật mình ở trẻ nhỏ chủ yếu là phản xạ bình thường. Không tự cho bé uống canxi, vitamin D liều cao. Nếu lo lắng, cho bé đi khám để bác sĩ đánh giá và xét nghiệm khi cần.