Trẻ sơ sinh và trẻ dưới 3 tháng có nhiệt độ từ 38 độ C trở lên phải được đưa đi khám ngay, kể cả khi bé vẫn bú và trông bình thường. NHS (Anh) và AAP (Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ) đều coi đây là tình huống cần bác sĩ đánh giá trong ngày, không chờ theo dõi ở nhà. Ở lứa tuổi này, sốt có thể là dấu hiệu đầu tiên của nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não, viêm đường tiết niệu. Không tự cho bé uống thuốc hạ sốt trước khi được khám.
| Nhiệt độ và tuổi | Việc làm |
|---|---|
| Dưới 3 tháng, từ 38 độ | Đi khám ngay, không cho uống thuốc hạ sốt trước |
| Dưới 3 tháng, dưới 36,5 độ, người lạnh, lả | Đi khám ngay, hạ thân nhiệt cũng nguy hiểm |
| Dưới 3 tháng, 37,5 đến dưới 38 độ, vừa bị ủ kín | Cởi bớt đồ, đo lại sau khoảng 15 phút |
| Kèm li bì, bỏ bú, thở nhanh, tím tái, co giật, thóp phồng | Gọi 115 hoặc đến viện ngay |
Mốc nhiệt độ theo hướng dẫn "High temperature (fever) in children" của NHS và tài liệu về sốt ở trẻ nhỏ trên HealthyChildren.org của AAP.
Vì sao sốt ở trẻ dưới 3 tháng khác trẻ lớn
Hệ miễn dịch của trẻ sơ sinh chưa trưởng thành. Nhiễm khuẩn có thể lan nhanh vào máu, màng não chỉ trong vài giờ. Trẻ nhỏ lại ít có biểu hiện rõ như trẻ lớn: không biết kêu đau, có khi chỉ sốt nhẹ hoặc hơi bú kém.
Vì vậy với trẻ dưới 3 tháng, bác sĩ thường cần khám kỹ, có thể xét nghiệm máu, nước tiểu, đôi khi chọc dò dịch não tuỷ để tìm nguyên nhân. Trẻ dưới 1 tháng tuổi bị sốt thường được theo dõi trong bệnh viện.
Đo nhiệt độ cho trẻ sơ sinh đúng cách
- Dùng nhiệt kế điện tử. Không dùng nhiệt kế thuỷ ngân.
- AAP cho biết đo hậu môn cho kết quả chính xác nhất ở trẻ dưới 3 tháng. NHS khuyên đo nách cho trẻ dưới 5 tuổi. Ở Việt Nam, đo nách bằng nhiệt kế điện tử là cách phổ biến và dễ làm.
- Đo nách: lau khô nách, đặt đầu nhiệt kế vào giữa hõm nách, giữ tay bé khép sát người đến khi nhiệt kế báo.
- Đo hậu môn: thoa một ít vaseline vào đầu nhiệt kế, đưa vào hậu môn khoảng 1 đến 2 cm, giữ yên đến khi báo. Nếu không quen, nhờ nhân viên y tế hướng dẫn trước.
- Nhiệt kế đo trán, đo tai tiện nhưng kém chính xác hơn ở trẻ sơ sinh. Nếu đo trán thấy cao, đo lại bằng nhiệt kế điện tử ở nách.
Loại trừ sốt do ủ quá ấm
Nhiều bé bị nóng lên vì mặc nhiều lớp, đội mũ, đi tất, đắp chăn dày trong phòng kín. Trước khi kết luận bé sốt:
- Cởi bớt đồ, chỉ để một lớp quần áo mỏng và một lớp khăn mỏng.
- Để bé ở phòng thoáng, nhiệt độ dễ chịu.
- Chờ khoảng 15 phút rồi đo lại.
- Nếu vẫn từ 38 độ trở lên, đưa bé đi khám.
Không kéo dài việc đo lại nhiều lần. Chỉ cần một lần đo lại đúng cách vẫn từ 38 độ là phải đi.
Việc làm trên đường đi khám
- Mặc cho bé một lớp đồ mỏng, quấn khăn mỏng, không ủ kín.
- Tiếp tục cho bé bú nếu bé bú được.
- Mang theo sổ khám bệnh, giấy ra viện sau sinh, ghi lại giờ đo và nhiệt độ.
- Báo cho bác sĩ bé có tiêm chủng trong 1 đến 2 ngày trước không, mẹ có sốt khi sinh không, bé có bú kém, nôn, đi ngoài bất thường không.
- Không tự cho uống thuốc hạ sốt. Thuốc làm giảm nhiệt độ có thể che mất dấu hiệu bác sĩ cần thấy, và liều thuốc cho trẻ sơ sinh phải do bác sĩ tính.
Sốt sau tiêm chủng ở trẻ sơ sinh
Một số vắc xin như vắc xin 6 trong 1 hay 5 trong 1 có thể gây sốt nhẹ trong 1 đến 2 ngày sau tiêm. Tuy vậy, với trẻ dưới 3 tháng, cha mẹ không nên tự cho rằng sốt là do tiêm. Hãy gọi hoặc quay lại cơ sở tiêm chủng để được tư vấn, nhất là khi sốt từ 38 độ, bé quấy khóc kéo dài, bú kém.
Những sai lầm hay gặp
- Chờ xem thêm một đêm vì bé "vẫn bú được".
- Tự cho uống thuốc hạ sốt, đặt thuốc hậu môn không có chỉ định.
- Lau người bằng nước lạnh, cồn, rượu gừng.
- Ủ thật kín cho ra mồ hôi.
- Cạo gió, đánh cảm, bôi dầu nóng lên người bé.
- Cho bé uống nước lá, nước gạo rang.
Đưa bé đi khám ngay khi…
- Bé dưới 3 tháng có nhiệt độ từ 38 độ C.
- Bé dưới 3 tháng có thân nhiệt dưới 36,5 độ, người lạnh, da tái.
- Bé li bì, khó đánh thức, khóc yếu hoặc khóc thét.
- Bỏ bú, bú yếu, nôn nhiều.
- Thở nhanh, thở rên, rút lõm ngực, môi tím.
- Thóp phồng, co giật, ưỡn người.
- Da nổi bông, nổi chấm đỏ tím không mất khi ấn.
- Ít tã ướt hơn hẳn bình thường.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh bao nhiêu độ là sốt?
Trẻ sơ sinh có nhiệt độ từ 38 độ C trở lên là sốt. Với trẻ dưới 3 tháng, chỉ cần từ 38 độ là đã cần đi khám ngay, theo NHS và AAP.
Trẻ sơ sinh sốt bao nhiêu độ thì uống thuốc hạ sốt?
Với trẻ dưới 3 tháng, không tự cho uống thuốc hạ sốt ở bất kỳ mức nhiệt độ nào. Bé cần được bác sĩ khám trước. Bác sĩ sẽ quyết định có dùng thuốc hay không và liều theo cân nặng.
Trẻ sơ sinh sốt nên làm gì?
Cởi bớt đồ, đo lại nhiệt độ sau khoảng 15 phút. Nếu vẫn từ 38 độ, đưa bé đi khám ngay, tiếp tục cho bú trên đường đi. Không lau lạnh, không ủ kín, không tự dùng thuốc.
Trẻ sơ sinh gáy nóng chân tay lạnh có phải sốt không?
Gáy nóng, chân tay lạnh hay gặp ở trẻ sơ sinh vì tuần hoàn ở tay chân chưa hoàn thiện, không phải lúc nào cũng là sốt. Cách chắc nhất là đo bằng nhiệt kế. Nếu nhiệt độ từ 38 độ hoặc bé kèm li bì, bú kém thì đưa đi khám.