Trẻ sơ sinh và trẻ dưới 6 tháng không cần uống nước. Sữa mẹ có khoảng 88% là nước, sữa công thức pha đúng tỷ lệ cũng đủ nước cho bé. WHO khuyên không cho trẻ bú mẹ hoàn toàn uống thêm gì, kể cả nước, trong 6 tháng đầu, và AAP cũng không khuyến cáo cho trẻ dưới 6 tháng uống nước. Cho uống nước sớm làm bé bú ít đi, dễ tiêu chảy nếu nước không sạch, và uống nhiều có thể gây ngộ độc nước. Từ 6 tháng, khi bắt đầu ăn dặm, mới tập cho bé uống vài ngụm bằng cốc.
| Tuổi | Nước lọc | Ghi chú |
|---|---|---|
| Dưới 6 tháng, bú mẹ hoàn toàn | Không cần, kể cả trời nóng | Cho bú nhiều lần hơn khi nóng |
| Dưới 6 tháng, bú sữa công thức | Không cần nếu pha đúng tỷ lệ | Trời nóng hỏi bác sĩ, không tự pha loãng sữa |
| 6 đến 12 tháng | Khoảng 120 đến 240 ml mỗi ngày | Uống bằng cốc trong bữa ăn |
| 1 đến 3 tuổi | Khoảng 4 cốc chất lỏng mỗi ngày, gồm nước và sữa | Ưu tiên nước lọc, sữa |
Lượng nước theo khuyến cáo trên HealthyChildren.org của AAP. Khuyến cáo không cho nước trước 6 tháng theo WHO.
Vì sao trẻ dưới 6 tháng không nên uống nước
- Sữa đã đủ nước. Sữa mẹ phần lớn là nước. Sữa đầu cữ loãng hơn giúp bé đỡ khát, sữa cuối cữ đặc hơn giúp bé no.
- Nước chiếm chỗ của sữa. Dạ dày trẻ sơ sinh rất nhỏ. Uống nước làm bé no bụng, bú ít đi, nhận ít năng lượng và dưỡng chất, có thể chậm tăng cân.
- Nguy cơ ngộ độc nước. Thận của trẻ nhỏ chưa thải nước dư hiệu quả. Uống nhiều nước làm loãng natri trong máu, bé có thể lừ đừ, hạ thân nhiệt, co giật. Tình trạng này đã được ghi nhận khi pha loãng sữa hoặc cho bé uống nước nhiều.
- Nguy cơ nhiễm khuẩn. Nước, bình, núm không sạch có thể gây tiêu chảy.
- Ảnh hưởng đến nguồn sữa mẹ. Bé bú ít đi thì vú mẹ ít được kích thích, lượng sữa có thể giảm.
Khi trời nóng thì sao
WHO cho biết trẻ bú mẹ hoàn toàn không cần nước kể cả ở vùng khí hậu nóng. Khi nóng, bé sẽ đòi bú nhiều lần hơn, mỗi lần ngắn hơn, để lấy phần sữa đầu cữ nhiều nước. Mẹ chỉ cần cho bé bú theo nhu cầu và uống đủ nước cho bản thân.
Với bé uống sữa công thức, NHS (Anh) cho biết có thể cho bé một ít nước đun sôi để nguội khi trời nóng. Cha mẹ nên hỏi bác sĩ về lượng phù hợp, và tuyệt đối không pha loãng sữa hơn hướng dẫn để "cho bé thêm nước".
Việc giúp bé đỡ nóng: mặc đồ mỏng, phòng thoáng, không ủ kín, tránh nắng trực tiếp.
Tráng miệng sau bú có cần không
Nhiều nhà cho bé uống vài thìa nước sau bú để "tráng miệng, sạch lưỡi". Việc này không cần. Trẻ chưa mọc răng chỉ cần lau lợi, lưỡi bằng gạc sạch thấm nước chín nếu cha mẹ muốn vệ sinh. Tưa lưỡi trắng dày khó lau hoặc lan ra má thì cho bé đi khám vì có thể là nấm miệng.
Cách biết bé đủ nước
- Tã ướt: từ khoảng ngày thứ 5 trở đi, bé bú đủ thường có khoảng 6 tã ướt trở lên mỗi ngày, nước tiểu trong hoặc vàng nhạt.
- Đi ngoài: bé bú mẹ những tuần đầu thường đi ngoài nhiều lần, phân vàng, sệt.
- Tăng cân: bé lấy lại cân nặng lúc sinh trong khoảng 2 tuần và tăng đều sau đó.
- Da và niêm mạc: môi, lưỡi ẩm, thóp không trũng.
- Tỉnh táo: bé thức dậy đòi bú, khóc có tiếng to.
Khi nào bắt đầu cho bé uống nước
Khi bé tròn 6 tháng và bắt đầu ăn dặm:
- Mời bé vài ngụm nước lọc đun sôi để nguội bằng cốc tập uống trong bữa ăn.
- Không ép, bé uống ít cũng không sao vì phần lớn nước vẫn đến từ sữa.
- AAP gợi ý khoảng 120 đến 240 ml nước mỗi ngày cho bé 6 đến 12 tháng.
- Không cho bé dưới 1 tuổi uống nước ép, nước ngọt, trà, nước lá.
Những thứ không cho trẻ sơ sinh uống
- Nước lọc, nước đun sôi để nguội (trừ khi bác sĩ chỉ định).
- Nước đường, nước cam thảo, nước lá, nước gạo rang.
- Mật ong, dù chỉ chấm vào lưỡi: trẻ dưới 1 tuổi có nguy cơ ngộ độc botulinum.
- Nước ép trái cây: AAP khuyên không cho trẻ dưới 1 tuổi.
- Sữa bò tươi nguyên chất làm đồ uống chính trước 12 tháng.
Đưa bé đi khám ngay khi…
- Bé có dấu hiệu mất nước: tã khô nhiều giờ, nước tiểu vàng sẫm, môi khô, thóp trũng, khóc không nước mắt.
- Bé bú kém, li bì, khó đánh thức.
- Bé tiêu chảy, nôn nhiều.
- Bé đã được cho uống nhiều nước hoặc sữa pha loãng rồi lừ đừ, phù, co giật.
- Bé sụt cân hoặc chưa lấy lại cân nặng lúc sinh sau 2 tuần.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh có nên uống nước không?
Không. Trẻ dưới 6 tháng chỉ cần sữa mẹ hoặc sữa công thức. WHO và AAP đều khuyên không cho trẻ tuổi này uống thêm nước.
Trẻ sơ sinh uống mật ong được không?
Không. Trẻ dưới 1 tuổi không được ăn hay uống mật ong dưới bất kỳ hình thức nào vì nguy cơ ngộ độc botulinum, có thể gây liệt và nguy hiểm tính mạng.
Trẻ sơ sinh uống sữa bao nhiêu độ là vừa?
Sữa cho bé nên ấm vừa, gần nhiệt độ cơ thể. Nhỏ vài giọt lên cổ tay người lớn, thấy ấm nhẹ, không nóng là được. Pha sữa công thức theo đúng hướng dẫn về nhiệt độ nước ghi trên hộp.
Bé ăn dặm vừa ăn vừa uống nước có sao không?
Mời bé vài ngụm nước trong bữa là bình thường và được NHS khuyên làm. Chỉ cần tránh cho uống quá nhiều trước hoặc trong bữa làm bé no nước, ăn ít đi.