Cuống rốn của trẻ sơ sinh thường khô dần, chuyển màu nâu đen và rụng sau khoảng 1 đến 3 tuần. Nhiều bé rụng rốn trong khoảng 5 đến 15 ngày. AAP cho biết cuống rốn nên rụng trước khi bé được 3 tuần tuổi, quá mốc này thì hỏi bác sĩ. Việc chăm rốn chỉ cần giữ khô, sạch, thoáng, không băng kín, không bôi thứ gì lạ. Chân rốn đỏ lan rộng, chảy mủ, có mùi hôi, bé sốt hoặc bú kém thì phải đi khám ngay.
| Hình ảnh rốn | Nghĩa là | Việc làm |
|---|---|---|
| Cuống khô, sẫm màu dần, không mùi | Bình thường | Giữ khô thoáng, chờ tự rụng |
| Vài giọt máu hoặc dịch nhầy khi sắp rụng, vừa rụng | Bình thường | Lau nhẹ bằng gạc sạch, để khô |
| Rụng rồi, còn cục thịt nhỏ hồng đỏ, rỉ dịch | Có thể là u hạt rốn | Cho bé khám, thường xử lý đơn giản |
| Chân rốn đỏ lan, sưng, mủ vàng, hôi, bé khóc khi chạm | Nhiễm trùng rốn | Đi khám ngay |
| Máu chảy thành giọt liên tục | Chảy máu rốn | Ấn nhẹ bằng gạc sạch, đi khám ngay |
| Quá 3 tuần chưa rụng | Chậm rụng rốn | Hỏi bác sĩ |
Dấu hiệu theo hướng dẫn chăm rốn trên HealthyChildren.org của AAP. Khuyến cáo chăm rốn khô sạch theo WHO.
Vì sao cuống rốn rụng
Sau khi sinh, dây rốn được kẹp và cắt, còn lại một đoạn cuống ngắn. Cuống này không còn máu nuôi nên khô dần, co lại, rồi tách ra ở chân rốn. Quá trình tách cần không khí và môi trường khô. Băng kín, ẩm ướt hay bôi nhiều thứ lên rốn làm rốn lâu rụng và dễ nhiễm trùng.
Rốn rụng sớm hay muộn trong khoảng 1 đến 3 tuần đều bình thường. Rốn được giữ khô thoáng thường rụng sớm hơn rốn bị băng kín hoặc hay bị ướt.
Cách chăm rốn hằng ngày từng bước
- Rửa tay bằng xà phòng trước khi chạm vào rốn bé.
- Giữ rốn khô và sạch. WHO khuyến cáo chăm rốn khô sạch với trẻ sinh tại cơ sở y tế và ở nhà có điều kiện vệ sinh tốt. AAP cho biết không cần lau cồn.
- Nếu rốn dính bẩn, nước tiểu hoặc phân, lau nhẹ bằng gạc sạch thấm nước chín để nguội, rồi thấm khô bằng gạc khô.
- Gấp mép tã xuống dưới rốn để rốn thoáng, không bị nước tiểu thấm.
- Mặc áo rộng, không quấn băng rốn, không dán băng dính kín lên rốn.
- Tắm cho bé bình thường, lau khô rốn ngay sau khi tắm. Nhiều bệnh viện hướng dẫn chỉ lau người trong vài ngày đầu, cha mẹ theo lời dặn khi ra viện.
- Để rốn tự rụng. Không kéo, không cắt, không giật cuống rốn kể cả khi chỉ còn dính một chút.
Những thứ không được bôi, đắp lên rốn
- Nghệ, lá trầu, lá thuốc, tro bếp, bột, mỡ.
- Dầu gió, dầu nóng, kem, phấn.
- Băng kín, băng dính, đai rốn buộc chặt.
- Thuốc sát trùng, thuốc kháng sinh không có chỉ định.
Các thứ này giữ ẩm, đưa vi khuẩn vào và có thể gây nhiễm trùng rốn, thậm chí uốn ván rốn nếu dùng vật bẩn.
Rụng rốn nhưng chưa khô
Sau khi cuống rốn rụng, chân rốn có thể còn ẩm, rỉ chút dịch trong hoặc vài giọt máu trong vài ngày. Đây là bình thường. Tiếp tục giữ khô, lau nhẹ bằng gạc sạch, để thoáng. Phần lớn chân rốn khô hẳn trong khoảng một tuần.
Nếu chân rốn vẫn ướt sau 1 đến 2 tuần, có cục thịt nhỏ màu hồng đỏ, rỉ dịch vàng nhạt, có thể là u hạt rốn. AAP cho biết nhiều u hạt tự hết trong khoảng một tuần, nếu không, bác sĩ có thể xử lý đơn giản tại phòng khám. Không tự buộc chỉ, tự đốt hay bôi thuốc.
Rốn lồi có sao không
Rốn lồi, phồng lên khi bé khóc, rặn là thoát vị rốn, hay gặp ở trẻ nhỏ. Phần lớn tự nhỏ lại và đóng trong vài năm đầu. Không cần băng ép hay dán đồng xu lên rốn. Nếu khối phồng cứng, đỏ, bé đau, nôn thì đi khám ngay.
Đưa bé đi khám ngay khi…
- Da quanh chân rốn đỏ, sưng, lan rộng ra thành bụng.
- Rốn chảy mủ vàng, xanh, có mùi hôi.
- Bé khóc khi chạm vào rốn hoặc vùng da quanh rốn.
- Máu chảy liên tục, không chỉ vài giọt.
- Bé sốt từ 38 độ, hoặc thân nhiệt thấp, li bì, bú kém.
- Bé co cứng hàm, khó bú, co giật.
- Cuống rốn chưa rụng sau 3 tuần.
- Chân rốn rỉ nước tiểu hoặc dịch giống phân.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh rụng rốn nhưng chưa khô phải làm sao?
Chân rốn còn ẩm vài ngày sau khi rụng là bình thường. Giữ khô, lau nhẹ bằng gạc sạch thấm nước chín rồi thấm khô, để thoáng. Nếu ẩm kéo dài quá 1 đến 2 tuần, có cục thịt đỏ hoặc có mủ, cho bé đi khám.
Trẻ sơ sinh rốn lồi có sao không?
Rốn lồi thường là thoát vị rốn, phần lớn tự đóng khi bé lớn. Không cần băng ép hay dán vật gì lên rốn. Khối phồng cứng, đỏ, đau, bé nôn thì phải đi khám ngay.
Tắm cho trẻ sơ sinh chưa rụng rốn được không?
Được, nhưng phải lau khô rốn ngay sau khi tắm. Nhiều bệnh viện dặn chỉ lau người bằng khăn ấm cho đến khi rụng rốn, cha mẹ theo lời dặn của nơi sinh.
Rốn trẻ sơ sinh có mùi hôi có sao không?
Mùi nhẹ khi cuống rốn đang khô có thể gặp. Mùi hôi kèm mủ, đỏ quanh chân rốn là dấu hiệu nhiễm trùng, cần đi khám ngay.