Bữa ăn dặm đầu tiên chỉ cần 1 đến 2 thìa cà phê thức ăn nghiền thật mịn, một món đơn như bột gạo, bí đỏ hay khoai lang, cho vào buổi sáng khi bé tỉnh táo và không quá đói. Bé ăn được bao nhiêu không quan trọng, mục tiêu là cho bé làm quen với thìa và vị mới. Sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng chính. Mỗi món mới cách nhau 3 đến 5 ngày để dễ nhận ra nếu bé dị ứng.
| Thời gian | Lượng mỗi bữa | Số bữa | Độ đặc |
|---|---|---|---|
| Ngày 1 đến 3 | 1 đến 2 thìa cà phê | 1 bữa | Loãng, mịn |
| Ngày 4 đến 7 | 2 đến 3 thìa cà phê, tăng theo nhu cầu | 1 bữa | Mịn, sệt hơn |
| Tuần 2 đến 4 | 2 đến 3 thìa canh, tăng dần | 1 đến 2 bữa | Sệt như sữa chua |
| Tháng thứ 7 đến 8 | Tăng dần đến khoảng nửa chén 250 ml | 2 đến 3 bữa | Nghiền, có hạt nhỏ |
Lượng khởi đầu theo HealthyChildren.org của AAP (bắt đầu nửa thìa đến một hai thìa cà phê) và lịch tăng dần theo khuyến cáo ăn bổ sung của WHO. Đây là mức tham khảo, bé ăn nhiều hay ít hơn vẫn bình thường nếu tăng cân tốt.
Chuẩn bị trước bữa đầu
- Bé đã tròn 6 tháng và có dấu hiệu sẵn sàng: ngồi vững khi được đỡ, giữ đầu tốt, không đẩy thức ăn ra bằng lưỡi.
- Chọn ngày bé khoẻ, không sốt, không vừa tiêm chủng.
- Rửa tay, rửa sạch bát thìa, dụng cụ nghiền.
- Nấu chín kỹ, nghiền hoặc xay thật mịn, để nguội vừa ấm.
- Không nêm muối, đường, nước mắm, hạt nêm.
Chọn món đầu tiên
Không có món đầu tiên bắt buộc. Cha mẹ Việt thường bắt đầu bằng bột gạo hoặc cháo rây. Các món rau củ ngọt dịu như bí đỏ, khoai lang, cà rốt cũng dễ được bé chấp nhận.
Theo AAP, nên đưa sớm món giàu sắt như thịt xay nhuyễn, bột ngũ cốc có bổ sung sắt, vì từ 6 tháng dự trữ sắt của bé giảm dần. Sau vài ngày đầu, cha mẹ có thể thêm thịt gà, thịt lợn, thịt bò xay mịn, lòng đỏ trứng chín.
Cách cho bé ăn bữa đầu từng bước
- Cho bé bú một ít trước bữa để bé không quá đói, dễ cáu.
- Đặt bé ngồi thẳng trên ghế ăn hoặc trên đùi người lớn, lưng có tựa. Không cho ăn khi bé nằm hoặc ngả ra sau.
- Múc một ít thức ăn ở đầu thìa, đưa đến trước môi, chờ bé há miệng. Không nhét thìa vào miệng bé.
- Để bé nếm, mút, có thể nhè ra. Lần đầu bé nhè ra là bình thường vì bé đang học cách đưa thức ăn vào trong.
- Bé quay đầu, ngậm chặt miệng, đẩy thìa ra là đã đủ. Dừng lại, không ép.
- Sau bữa, cho bé bú tiếp như bình thường.
- Ghi lại món đã ăn và phản ứng của bé trong 2 đến 3 ngày sau.
Tăng lượng và độ đặc thế nào
Khi bé đã quen, tăng dần lượng mỗi bữa và làm thức ăn sệt hơn. WHO khuyên tăng độ đặc và sự đa dạng thức ăn theo tuổi. Đến khoảng 8 tháng, phần lớn bé ăn được thức ăn nghiền còn hạt nhỏ và thức ăn cầm tay mềm. Cho bé ăn loãng quá lâu làm bé khó chuyển sang đồ thô và nhận ít năng lượng.
Ăn dặm kiểu truyền thống, kiểu Nhật hay bé tự chỉ huy
- Kiểu truyền thống Việt: bột, cháo nấu chung nhiều nguyên liệu, đút bằng thìa. Nên cho từng món đơn trong tuần đầu trước khi nấu chung.
- Kiểu Nhật: nấu riêng từng món, độ thô tăng theo giai đoạn, cho bé nếm vị riêng từng loại.
- Bé tự chỉ huy (BLW): cho bé tự cầm thức ăn mềm cắt thanh dài. Cần bé ngồi vững, người lớn ngồi cạnh suốt bữa, tránh món tròn cứng dễ hóc.
Kiểu nào cũng được nếu đủ chất, đúng độ an toàn và bé ăn vui vẻ. Nhiều nhà kết hợp cả đút thìa và cho bé tự cầm.
Dấu hiệu dị ứng cần để ý
Sau khi ăn món mới, để ý trong vài giờ đến vài ngày:
- Nổi mẩn đỏ quanh miệng, mề đay trên người.
- Nôn, tiêu chảy, phân có máu.
- Quấy khóc bất thường.
Mẩn đỏ nhẹ quanh miệng khi ăn cà chua, cam có thể chỉ do kích ứng da. Nếu mẩn lan ra người hoặc kèm triệu chứng khác thì ngưng món đó và hỏi bác sĩ.
Đưa bé đi khám ngay khi…
- Bé sưng môi, sưng mặt, lưỡi, khó thở, thở rít, ho liên tục sau khi ăn.
- Nôn nhiều lần liên tiếp, lả người, da tái.
- Bé bị hóc, sặc, mặt tím tái. Gọi 115 và sơ cứu hóc dị vật ngay.
- Phân có máu, tiêu chảy nhiều kèm dấu hiệu mất nước.
Câu hỏi thường gặp
Bé ăn dặm ngày đầu bao nhiêu ml?
Ngày đầu chỉ cần 1 đến 2 thìa cà phê, khoảng 5 đến 10 ml. Bé ăn ít hơn cũng không sao. Mục tiêu ngày đầu là làm quen, không phải ăn no.
Bé ăn dặm lúc mấy giờ là tốt?
Bữa đầu nên vào buổi sáng, khoảng giữa hai cữ bú, khi bé tỉnh táo. Ăn buổi sáng giúp cha mẹ quan sát phản ứng trong ngày và đưa đi khám kịp nếu có dị ứng.
Bé ăn dặm không chịu nuốt phải làm sao?
Bé mới tập ăn thường nhè thức ăn ra vì chưa quen đẩy thức ăn vào trong. Thử làm bột loãng hơn một chút, đút ít hơn, thử lại vào ngày hôm sau. Nếu sau một đến hai tuần bé vẫn đẩy ra hết, chờ thêm vài ngày rồi thử lại hoặc hỏi bác sĩ.
Bé ăn dặm ngày thứ 4 bao nhiêu ml?
Ngày thứ 4 có thể tăng lên 2 đến 3 thìa cà phê, tức khoảng 10 đến 15 ml, nếu bé ăn hết và còn muốn ăn. Tăng theo tín hiệu của bé, không theo con số cố định.